Profiel: Margareta van den Bosch (H&M)

Margareta van den Bosch bepaalt wat er bij Hennes & Mauritz hangt en is daarmee een van de invloedrijkste modemensen ter wereld.

Tekst: Bregje Lampe
Foto’s: Karoly Effenberger

Margareta van den Bosch

Natuurlijk, ontwerper word je omdat je een creatieve uitlaatklep zoekt, maar menig ontwerper van nu is ook een beetje popster. Dezelfde grillen, dezelfde opvallende verschijning, hetzelfde gekunstelde gedrag. Dat geldt niet voor Margareta van den Bosch. Ze was ruim twintig jaar hoofdontwerper van Hennes & Mauritz en is nu als creatief adviseur aan de Zweedse modegigant verbonden.
Margareta van den Bosch is liever anoniem. Sterallures zijn haar vreemd. Op de foto gaat ze alleen maar omdat het bij haar functie hoort, opvallende kleding draagt ze liever niet. Nooit gedaan ook. “Mijn moeder is tamelijk verlegen, ” zegt haar zoon Martijn van den Bosch, die aan de Gerrit Rietveld Academie studeerde en momenteel een masteropleiding in Zweden volgt.
“Ze gaat nooit heel uitbundig gekleed. Wel modisch, maar altijd ingetogen. Ze is meer geïnteresseerd in kleding en trends voor andere mensen. Ze is heel creatief, voor haar is modeontwerpen een manier om al haar interesses te kaderen.”
Margareta van den Bosch – haar achternaam dankt ze aan haar Nederlandse ex-echtgenoot – is maar kort in Nederland, om de afstudeerexpositie van de Design Academy in Eindhoven te bekijken en een aantal vrienden te bezoeken. Aan tafel in het perskantoor van Hennes & Mauritz zit een oudere dame. Donker geverfd haar, een markante bril en gehuld in kledingstukken uit de collectie die Rei Kawakubo van Comme des Garçons voor Hennes & Mauritz ontwierp. Modieus, maar zeker niet schreeuwerig.
Haar stemgeluid is net zo ingetogen. Ze spreekt zachtjes Engels, met een sterk Zweeds accent. Voor haar gedrag geldt hetzelfde: rustig en beheerst. Alsof ze alle tijd van de wereld heeft – ondertussen houdt de persdame van Hennes & Mauritz de tijd in de gaten, want die ene dag dat Van den Bosch in Nederland is, wil iedereen wel met haar praten.
Met recht. Als een van de drijvende krachten achter Hennes & Mauritz heeft Margareta van den Bosch meer invloed op de modewereld dan menig bekend ontwerper mét kapsones. Margareta van den Bosch bepaalt wat er in de 1600 winkels van Hennes & Mauritz hangt. Vanuit het hoofdkantoor in Stockholm is ze verantwoordelijk voor wat miljoenen mensen in de hele wereld dragen. Ze doet er alles aan om een uitgesproken stijl voor een groot publiek bereikbaar te maken.
Als klein meisje tekende ze al bijzonder veel. Terwijl haar vader, die als politiek cartoonist werkte, de laatste politieke ontwikkelingen in beeld op de hak nam, zette Margareta van den Bosch poppetjes in bloemenjurken op het papier.

In 1987 begon ze als hoofdontwerper bij Hennes & Mauritz. Op eigen initiatief. Tot 1978 woonde ze met haar ex-echtgenoot, een Nederlands industrieel ontwerper, in Milaan en werkte ze als freelance modeontwerper voor verschillende merken. Na de scheiding vertrok ze met haar zoon naar Zweden en zeven jaar later benaderde ze Hennes & Mauritz.
“Ik had genoeg van mijn versnipperde bezigheden. Mijn zoon was nog vrij jong terwijl ik voor heel veel verschillende merken werkte. Ik dacht dat het beter en rustiger zou zijn om al mijn kennis in één bedrijf te stoppen; Hennes & Mauritz leek me een bedrijf waar ik wel iets voor zou kunnen betekenen. Nadat ik ze had benaderd, werd ik direct aangesteld als hoofd van de ontwerpafdeling.”
Eind vorig jaar werd Van den Bosch 65. Sinds begin dit jaar is de hoofdontwerper de 44-jarige Ann-Sofie Johansson, die zeventien jaar geleden door Van den Bosch werd aangenomen als assistent-ontwerper. Als creatief adviseur is Margareta van den Bosch nu onder meer verantwoordelijk voor de begeleiding van de sterren en ontwerpers die eenmalige collecties maken. Er komt heus een tijd dat ze definitief stopt, maar ze moet er nog even niet aan denken.
“Zie het als een vorm van afbouwen. Ik vind het prettig dat ik nu meer tijd heb om andere dingen te doen, maar ik ben nog steeds graag met mijn werk bezig. Mijn werk neemt nu tenminste niet meer 150 procent van mijn tijd in beslag. Ik heb tegenwoordig tijd om andere dingen te doen.”
Wat dan? “Ik geef wat vaker een lezing, maar ik kan ook heel goed helemaal niets doen. En ik hou van de natuur, Zweden is wat dat betreft een prachtig land.” Ook toen ze nog meer dan voltijds werkte, bracht Margareta van den Bosch de vakanties graag door in het vakantiehuis van haar familie, in het noorden van Zweden. Daar vult ze haar tijd met vliegvissen en het zoeken van paddenstoelen. “Het is goed om er af en toe even uit te zijn.”

Sinds Van den Bosch voor Hennes & Mauritz werkt, is er veel veranderd. “Toen ik begon werd een groot deel van de collecties elders ingekocht. Er waren zeven ontwerpers, die voornamelijk grote lijnen uitzetten. Nu hebben we meer dan honderd ontwerpers in dienst en we hebben de hele productie in eigen hand.”
Nog een verschil: toen Van den Bosch begon was Hennes & Mauritz actief in zes landen, inmiddels heeft het filialen in 32 landen – de eerste Nederlandse vestiging opende in 1989. “Margareta is als een moeder, ze zorgt voor iedereen en je kunt altijd bij haar terecht, ” zegt Christina Tjäder, die tegenwoordig samen met haar zussen het label Dagmar heeft, maar van 1996 tot 2000 op de ontwerpafdeling van Hennes & Mauritz werkte. “Maar Margareta is ook streng. Ze is heel erg tegen het klakkeloos kopiëren van trends en ze stimuleert medewerkers om hun eigen stijl te ontwikkelen. ”
Geduldig legt Margareta van den Bosch de werkwijze van Hennes & Mauritz uit: “Veel mensen denken dat wij pas na de shows aan de slag gaan, maar op die manier zouden we geen 1600 winkels kunnen bevoorraden. Wij beginnen ruim een jaar van tevoren aan een collectie, dus we hebben al een groot deel af voordat de internationale shows beginnen. Vanzelfsprekend kijken we wel naar andere merken, dat doet iedereen in de mode. En als we na de shows merken dat een bepaalde kleur of een bepaald kledingstuk heel erg belangrijk gaat worden, spelen we daar zo snel mogelijk op in. We werken op hetzelfde moment aan drie collecties. Zo zijn we momenteel bezig met volgend jaar zomer en winter en met een collectie die reageert op de laatste trends. ”
“Als ontwerper van Hennes & Mauritz werk je nooit alleen, het team is belangrijk. Een ontwerper bij een relatief klein merk kan zich ook bemoeien met inkoop, productie en de organisatie van de show, een ontwerper bij Hennes & Mauritz moet juist dingen uit handen kunnen geven. In principe werkt één ontwerper in één speciaal ontwerpteam aan één speciale collectie, bijvoorbeeld de Divided collectie van de damesmodeafdeling. ”

Een ontwerper bij Hennes & Mauritz moet dingen uit handen kunnen geven’

Hennes & Mauritz laat zich al sinds de oprichting in Zweden, in 1947, voorstaan op een laag ontwerpersprofiel. Om aan te tonen dat de waarde van een grote merknaam ook maar betrekkelijk is, waren ontwerpers anoniem. En dat zijn ze nog. Maar ondertussen schakelt het bedrijf sinds 2004 wél jaarlijks een bekende ontwerper in om een collectie te maken.
Ideetje van de marketingafdeling, geeft Van den Bosch toe. “We wilden iets anders dan de jaarlijkse lingeriecampagne. Toen kwam de marketingafdeling met het idee om een keer een bekende ontwerper te vragen. Het werd Karl Lagerfeld, omdat iemand op de ontwerpafdeling contacten in Parijs had.”
“Niemand had verwacht dat het zo’n succes zou worden. Maar het is een heel goed idee gebleken om het Hennes & Mauritzsucces van draagbare en betaalbare mode te mixen met de magie van een bekend luxemerk. Normaal kunnen maar heel weinig mensen zich iets van – bijvoorbeeld – Karl Lagerfeld of Viktor & Rolf veroorloven, wij maken die merken bereikbaar. ”
De designercollecties hebben het imago van Hennes & Mauritz volgens Van den Bosch flink verbeterd. “Vooral in Zweden is Hennes & Mauritz niet altijd een merk geweest waar mensen prat op gingen. Waar tot eind jaren negentig vaak verzwegen werd dat iets van Hennes & Mauritz kwam, komen mensen er tegenwoordig ronduit voor uit. ” Met andere woorden: mede dankzij Van den Bosch is H&M óók een gerespecteerd merk geworden.

De Comme des Garçons-collectie hangt vanaf woensdag 13 november in de H&M-winkels

CV
1942: Geboren in Falun, Zweden
1961: Gaat studeren aan de mode- academie
1967: Verblijf in Italië. Werk als modeontwerper, eerst voor een Zweeds bedrijf, later freelance
1987: Hoofdontwerper van
2004: Gaat samenwerking aan met Chanel-ontwerper Karl Lagerfeld
2005: Samenwerking met Stella McCartney
2006: Samenwerking met Viktor & Rolf
2007: Samenwerking met Roberto Cavalli
2008: Samenwerking met Rei Kawakubo, hoofdontwerper van het Japanse avant-garde label Comme des Garçons

Eerder gepubliceerd op 21 oktober 2010 in Het Parool (PS Stijl)

Gerelateerde artikelen:

, , ,