Terugkeer van de slechte smaak

Het zat er aan te komen en nu zijn ze echt terug: de jaren tachtig. Popster Beyoncé Knowles laat zich kleden door Thierry Mugler en prinses Stéphanie van Monaco – icoon van de trashy jarentachtigstijl – is gast-redacteur van de Franse Vogue.

Het hergebruiken van mode uit voorgaande decennia is geen nieuw verschijnsel. Sterker nog, de hedendaagse cultuur draait al jaren op opnieuw geïmplementeerde stukjes oude cultuur. In kunst, muziek en mode worden voorbije decennia voortdurend gerecycled, steeds net even anders. Niets zo uit of het komt weer in.
Hoewel: helemaal uit zijn de jaren tachtig al een tijdje niet meer. Volgens trendwatcher Anne Marie Commandeur is de revival al een paar seizoenen aan de gang. “Drie seizoenen geleden hadden wij de jarentachtigrevival al in het trendboek opgenomen. Afgelopen seizoen zag je de jaren tachtig ineens heel duidelijk op de catwalk bij ontwerpers als Maison Martin Margiela, Stella McCartney en Derek Lam. En deze zomer heel sterk bij Balenciaga. ”
Hoewel American Apparel ook al een hele tijd inzet op beenwarmers en felgekleurde leggings, lijkt de revival van de jaren tachtig steeds nét niet door te breken. Nu wel. Tenminste, als we de Franse Vogue – toonaangevend in mode – moeten geloven. Prinses Stéphanie van Monaco is guest editor van het decembernummer van de Franse stijlbijbel, dat een ode lijkt aan haar eigen stijl uit de jaren tachtig.
Niet geheel toevallig werd tijdens de laatste modeweek in Parijs een nieuwe collectie van Thierry Mugler gepresenteerd. “We voelden dat de tijd rijp was voor deze collectie, ” zegt Joël Palix, directeur van Thierry Mugler Mode et Parfums. Thierry Mugler was één van de meest toonaangevende ontwerpers van de jaren tachtig, maar zijn strakke, hoekige lijnen, overdreven schoudervullingen en minuscule wespentailles overleefden de grunge jaren negentig niet. Maar de laatste tijd is zijn werk weer bijzonder gewild. Zo hangt bij Destination Shop, in de Weteringstraat, een origineel Thierry Muglerjasje, paars en met flinke schouders – volgens winkeleigenaar Robert Robertski is het één van zijn topstukken.

Strakke, hoekige lijnen, wespentaille, schoudervullingen en getoupeerd haar.’

De Thierry Mugler Edition collectie die binnenkort verkrijgbaar is, is gemaakt door de creatief directeur Rosemary Rodriguez, die tussen 1994 en 1999 nauw met Mugler samenwerkte. Thierry Mugler zelf heeft het druk met een ambitieuze samenwerking met Beyoncé Knowles, die hij eind vorig jaar is aangegaan. De Franse ontwerper neemt een aantal taken op zich voor haar nieuwe wereldtournee, die in maart in Canada van start gaat.
Als creatief adviseur gaat Mugler niet alleen over de kostuums, waaronder de 58 pakjes voor miss Knowles, de outfits voor de band, dansers en achtergrondzangers, hij zorgt ook voor licht en choreografie en daarbij regisseert hij drie segmenten van de show – Dangerously in Love, Ave Maria en de finale. Ook voor promotiefoto’s van haar nieuwe album I am Sasha Fierce wurmde Knowles zich in Mugler.
Als zowel de Franse Vogue als Beyoncé Knowles de jaren tachtig prediken, betekent dat dat óók mensen die dat decennium nooit hebben meegemaakt binnenkort zwichten voor de aanschaf van jasjes met brede schouders, gebleekte spijkerbroeken, glimmend leer, zebraprintjes, grote riemen en opzichtige armbanden. Ze willen er net zo uit zien als Stéphanie – het jongere zusje van de superelegante Caroline staat zelf ook model – op de glossypagina’s van Vogue en als Beyoncé Knowles in haar videoclips.
“Wat geestig, Stéphanie als stijlicoon. Ik was vroeger verliefd op haar, mijn hele slaapkamer hing vol met posters met haar beeltenis, ” zegt Bart Vink, manager van tweedehandskledingketen Episode. De populariteit van de jaren tachtig laat zich volgens Vink gemakkelijk verklaren. “De mode van een bepaald moment is altijd een reactie op de mode daarvoor. Met andere woorden: het is logisch dat na een periode van skinny jeans, wijdere broeken populair worden. Zoals na de heupbroek, de broek in de taille gewild is. ”
Volgens Vink gaat er gemiddeld een generatie overheen voordat een bepaalde dracht terugkeert. Niet dat het helemaal gedaan is met kleding uit de jaren vijftig, zestig en zeventig, maar bij zijn leverancier van tweedehandskleding komt hij op dit moment vooral veel spullen uit de jaren tachtig tegen. De schoudervullingen haalt hij er nu nog uit, maar over een paar maanden is dat misschien niet eens meer nodig. “Ik zie nu al dat de mensen die vooraan in de mode zitten, juist wél die schoudervullingen willen dragen, maar het grote publiek – en daar richt ik me met Episode op – is er nog niet aan toe. ”
Maar de huidige hang naar de jaren tachtig heeft met méér dan een kwestie van de voorradigheid van tweedehandskleding te maken. De tijd van tierelantijntjes en franjes in de mode is voorbij. Op de catwalk gaat het de laatste tijd steeds meer over vorm, in plaats van over decoratie.
En dan kijk je als ontwerper naar de jaren tachtig. Want dat is een periode waarin hoogst originele vormgevers excelleerden – met excessieve schoudervullingen, vleermuismouwen, strakke rokken en extreem hoog haar. En dat allemaal tegelijk.

Ruud van der Peijl: ik vind alles wat de jaren tachtig gebracht hebben schitterend’

Vogue cover met Stéphanie de Monaco

De jaren tachtig worden, snerend, ook wel het decennium zonder smaak genoemd. Zo gaat dat met iets spraakmakends. Dat roept zowel afkeer als verlangen op. “Er is nog nooit zo vaak aan een stijl gerefereerd waarvan tegelijkertijd minstens zo vaak gezegd word dat het lelijk is, ” zegt Ruud van der Peijl, stylist en fotograaf. Zowel voor Van der Peijl als Carine Roitfeld (hoofdredacteur van de Franse Vogue) waren de jaren tachtig hoogtijdagen; ze waren toen tussen de twintig en dertig. Inmiddels zijn ze – allebei op hun eigen manier en de één misschien iets meer dan de ander – invloedrijk in de mode. En allebei refereren ze in hun werk geregeld aan de jaren tachtig.
“Nog steeds vind ik alles wat de jaren tachtig gebracht hebben, schitterend. Mensen hebben me vaak verweten dat ik daar ben blijven hangen, ” zegt Van der Peijl. “Daar moet ik eigenlijk wel om lachen, want er is geen decennium waaraan zoveel gerefereerd word als aan de jaren tachtig. Wat dat betreft zijn ze klassiek. Ik vind het te makkelijk om de stijl van die tijd af te doen als opzichtig en overdreven; in de basis is de stijl van de jaren tachtig vreselijk vooruitstrevend. Sindsdien is de mode niet meer zo vooruitstrevend geweest, dáár om komen die jaren telkens weer terug. ”
Internationaal wordt aan de jaren tachtig gerefereerd als de ‘ Greed decade’, het tijdperk waarin narcisme en hebzucht hoogtij vierden. Opzichtige logo’s waren populair bij een middenklasse die het steeds beter kreeg. Jonge carrièremakers – de yup – groeiden dichter naar de hoogste welstandsklasse toe en dat wilden ze laten zien. Oftewel: ‘ Toon mij wat u draagt en ik zeg u wie u bent’.
De revival is anders dan het origineel. En dat is niet alleen te wijten aan het maatschappelijke klimaat; zo zijn bijvoorbeeld de stickers tegen zure regen en de neutronenbom verdwenen. “Dat de jaren tachtig populair zijn, wil niet zeggen dat ze letterlijk gekopieerd worden. Dat is het leuke aan de mode: een bepaalde stijl komt nooit exact terug. Het is de taak van goede vormgevers om elementen uit voorbij decennia te mixen tot een eigentijds geheel, ” zegt Ruud van der Peijl.
Verschillen tussen toen en nu zitten in de materialen, zegt Commandeur. “Daarnaast is het silhouet van nu minder hard dan het origineel. Toen konden de schouders niet breed genoeg zijn. Powerdressing was echt een maatschappelijke code, bedoeld om hogerop te komen, nu is het een kwestie van mode geworden. ”

Eerder gepubliceerd op 13 januari 2009 in Het Parool (PS Stijl)

Gerelateerde artikelen:

, , , , , ,